شناخت روستا دره قلجق یا دره فیروزه شیروان، یکی از دیدنیترین جاذبههای گردشگری شیروان محسوب میشود. این روستا 199 نفر جمعیت دارد. مردم این روستا با قدمتی ۸۰۰ساله، کرد هستند و به زبان کردی صحبت میکنند.
رودخانه قلجق شیروان
رودخانه قلجق پرآبترین رودخانه واقع در شهرستان شیروان است. آب رودخانه قلجق از سد بارزو سرچشمه میگیرد. سد بتنی بارزو از جاذبههای شیروان با طول تاج 325 متر و ارتفاع 83 متر در 40 کیلومتری شمال شیروان قرار دارد. اين رودخانه در انتها به نام رودخانه چايلق از میان شهر شيروان عبور میکند و در نهایت به اترک میپيوندد. رودخانه باعث سرسبزی و باروری درختان منطقه شده است. باغات گردو در روستای فیروزه جز اصیلترین و مرغوبترین درختان گردو به شمار میروند و گردو این منطقه یکی از خوشمزهترین گردوها با روغندهی بالا است.
ویژگیهای دره قلجق شیروان
1. موقعیت مکانی: 215 کیلومتری شهرستان مشهد
2. موقعیت زمانی: حدود 3 ساعت از مشهد به سمت دره قلجق شیروان
3. ویژگی مسیر: دارای دیواره های صخره ای بسیار زیبا و دارای رودخانه پرآب
4. ویژگی آب و هوا: آب و هوای بسیار دلچسب و خنک در فصل بهار و تابستان
5. فاصله تا شیروان: 19 کیلومتر
6. بهترین فصل سفر به دره فیروزه شیروان : اواخر بهار و تابستان
7. علت نامگذاری به دره فیروزه : کوچ کردن مردمانی از روستای فیروزه و اقامت در این دره
8. امکانات اقامت: چندین اقامتگاههای محلی و بومگردی در قلجق شیروان وجود دارد
9. بهترین مناظر دیدنی: دالان بهشت – رودخانه قلجق – صخرههای بسیار زیبا
10. عمق آب رودخانه در فصل بهار: 35 تا 50 سانت
11. رنج سنی مناسب برای سفر به قلجق: 18 تا 50
12. سختی مسیر: 6 از 10
13. تعداد مسیر رسیدن به دالان بهشت: 2 مسیر ( یک مسیر از سمت روستا و یک مسیر از سمت سد)
14. محصولات گیاهی: سیب ، زردآلو، گلابی و…
15. میزان پیادهروی: از 1.5 تا 2.5 ساعت
طرح معماری
مجموعه بومگردی دره فیروزه با مساحت 2280 مترمربع شامل واحدهای اقامتی، رستوران و فروشگاه و فضای اختصاصی برای بازی کودکان میباشد. بر خلاف اغلب پروژههای اقامتی که برای برخورداری از دید بهتر، بلندمرتبه سازی را ترجیح میدهند، اقامتگاه فیروزه حاصل یک فرآیند است که «تحقیق برای طراحی» را دنبال میکند و استراتژیهای مربوط به تولید ناخالص داخلی، توانمندسازی جامعه محلی و زمین آن را شکل میدهند. به این منظور فضای هژمونیک معماری خرد شده تا با مقیاس قابلدرک برای مخاطبان شکل «بافت» محله را پیدا کند.
در قدم بعد واحدها فضایی برای استقرار در طبیعت، به شکلی ارگانیک سازماندهی شدهاند و خطوط مدور توپوگرافی روستا و فرم گنبد، که به واسطه آبانبار برای مردم آشناست، به دانههای فضا شکل دادهاند. برای هماهنگی با منظر، خط آسمان کالبد این طرح را کامل کرده است.ایده پروژه مربوط به فرآیندی ادامهدار است که هدفش قبل از ساخت بناها، مشارکت مردم و اعتمادسازی است. بومیهای هر منطقه در برابر مداخلاتی که به ضررشان تمام شود مقابله میکنند و اعتمادسازی تنها با مشارکت مردم و همسو شدن با منافع آنها صورت میگیرد. پروژ دره فیروزه به خاطر هماهنگی با طبیعت روستا و پایداری زیستمحیطی، به شکل گنبدهای ساخته شده به 2 روش پیشنهادی ساخت، خرد شده و مقیاسی انسانی دارد.
آینده جمعی به مسئله هویت و تعلق اجتماعی گره خورده و با مفهوم مکان همپیوند است. هدف این پروژه شناخت وجوه مختلف مفهوم آینده جمعی و نسبت آن با حوزه های مختلف مطالعات معماری و بررسی امکان و کیفیت بهرهگیری از این مفهوم است. هدف ما الهام گرفتن از فرم خانههای بومی، ایجاد یک اتاق -هتل است که بومآورد، مستحکم و راحت اما هیجان انگیز باشد. فرصتی برای گذراندن یک شب در لانه انسانی که در آن میتوانید حرکت ستارگان و حیاتوحش اطراف خود را از طریق روزنههای سقفی ببینید و صداهای جنگل را بشنوید.
پراکنده بودن تودهها و اتصال آنها از ویژگیهای منعطف طرح میباشد.همنشینی تودهها در مجاور یکدیگر و ایجاد مفصل ارتباطی بین آنها معاشرت بیشتر گردشگرها و خانوادههایشان را فراهم میکند.
ابرخشت
ابرخشت که حاصل حدود 30سال از زندگی حرفه ای، کار و تجربیات مرحوم نادر خلیلی، در واقع کیسههای طویل است با عرض 50-40 سانتیمتر و قابلاستفاده در طول موردنیاز که از خاک پر میشوند و به کمک دو ردیف سیم خاردار در حدفاصل هر کدام از آنها در هم تنیده میشوند و بنای ساختهشده در مقابل باد، باران، گرما و سرمای شدید، آتش سوزی و زلزله و… مقاوم است.
روش اجرا
با هدف آموزش مهارت، توانمندسازى و حرفهمند کردن مردم، تکنولوژی ابرخشت به عنوان پایه تکنولوژی ساخت پروژه در نظر گرفته شده است و زمینه مشارکت نیروهای محلی در پروسه ساخت پروژه را فراهم میکند. برای به دستآوردن منظر جغرافیایی هماهنگ با زمینه و خط آسمان مورد نظر، تیزه گنبد در تکنولوژی ابرخشت اندکی تغییر شکل یافت. روش جدید امکان ساخت گنبدهایی با شعاع بزرگتر و ارتفاع کمتر را فراهم کرد. اجرای سازه، سقف و دیوارچینی بهصورت همزمان در روش ابرخشت، امکان آموزش افراد محلی را بالا برد و تنوع فعالیتهایی که توسط افراد غیر متخصص قابل اجرا باشند را کاهش داد. در روش اجرای پروژه، فعالیت نیروی انسانی، جایگزین مصالح متنوع و گرانقیمت میشود. لذا متوسط تعداد روزانهی کارگران درگیر در پروژه، بیش از دو برابر متوسط تعداد روزانهی کارگران در پروژهای با ابعاد مشابه و فنآوری رایج و هزینهی مصالح پروژه تقریبا نصف آن است.
این سیستم توانسته با ایجاد چرخهای پایدار تمامی انرژیهای موردنیاز مجموعه را با انرژیهای تجدیدپذیر خورشید، باد و باران تأمین کند. کل مجموعه تشکیل شده است از گنبدهای خشتی، کاسه جمع آوری آب باران و آب انبار. گنبدهای خشتی متشکل از کیسههای پر شده از خاک میباشند که بهصورت نواری همراه با استوانههای رسی به عنوان بازشو و عمل تهویه، در امتداد آنها بر روی یکدیگر قرار گرفتهاند. آب باران در کاسه بتنی تعبیهشده جمعآوری گردیده و سپس به آبانبار انتقال مییابد که در طی این مسیر از انرژی مکانیکی آب برای تولید برق مجموعه نیز استفاده میگردد. آب ذخیره شده در آب انبار نیز میتواند به عنوان آب مصرفی مجموعه مورد استفاده قرار گیرد.
پروژه سعی می کند روش ساختی را پیشنهاد کند که اهداف زیر را محقق کند:
1. ساخت ارزان که به لحاظ اقتصادی به سود کارفرماست.
2. اختصاص سهم بیشتری از بودجه ساخت به نیروی کار محلی در برابر مصالح گرانقیمت که به سود مردم محلی است و ضمناً با آموزش مهارتهای ساختمانی جدید به آنها موجب توانمندسازیشان می شود.
3. سناریو و سازمان فضایی منعطف و ضدضربه در برابر آینده که میتواند نیازهای پیش بینی نشده را تامین کند، این به سود کارفرما و روستا است.
4. استفاده از مصالح و نیروی کار ایرانی هزینههای حمل و ساخت را پایین می آورد و مولد است و نفع ملی را به همراه دارد. به خاطر هماهنگی با طبیعت دره فیروزه و پایداری زیست محیطی، به شکل گنبدهای ساخته شده، خرد شده و مقیاسی انسانی دارد. گنبدهای ابرخشتی مثل آب انبارهای قدیمی موجود در شهر فرمی ساده و آشنا برای مردم هستند. با استقرار مجموعه در زمین پست، بنا هرچه بیشتر از تسلط به آدمها پرهیز میکند و هژمونی قاطع پروژههای بزرگ را ندارد. ریزدانه بودن علاوه بر قابل تعمیم کردن پروژه و ایجاد انعطاف در سناریو فضایی آن، با شیوه ساخت پیشههای خرد محلی متناسب میشود و امکان ورود آنها به پروسه ساخت را فراهم میکند.
هوشمندی در بومگردی
استفاده از هوش مصنوعی در اقامتگاهها و طبیعت بهعنوان هتلهای بومگردی یا مناطق گردشگری در معرض طبیعت، میتواند تجربه مهمی برای مسافران ارتقاء دهد و به مدیریت بهتر این مناطق کمک کند. راهنمایی گردشگران: سیستمهای چتربات و رباتها با هوش مصنوعی میتوانند به گردشگران در اطلاعرسانی در مورد جاذبهها و فعالیتهای محلی کمک کنند. پیشبینی تقاضا: با تحلیل دادهها و متغیرهای مختلف مانند هواشناسی و تعطیلات ملی، هوش مصنوعی میتواند به اقامتگاهها در برنامهریزی بهینه تعطیلات کمک کند. مدیریت منابع: هوش مصنوعی میتواند در بهرهوری منابع مانند آب و انرژی در اقامتگاهها کمک کند. سیستمهای امنیتی: استفاده از دوربینهای مداربسته با تصویربرداری تشخیصی و تشخیص چهره با هوش مصنوعی میتواند امنیت اقامتگاهها را افزایش دهد. تجربه مشتریان: اطلاعات گردشگران و ترجیحهای آنها را ذخیره و تحلیل کرده، سفرهای سفارشی و تجربی برای مسافران فراهم میکند. با بهرهگیری از هوش مصنوعی در این زمینه، اقامتگاهها میتوانند تجربه گردشگران را بهبود بخشیده و به مدیریت کارآمدتر و پایدارتر مناطق طبیعی کمک کنند.
